Z kroniki kobiet...cz.I

Obecność, a także udział kobiet w świecie nauki i techniki odnotowane są od najdawniejszych czasów, jednakże nie zawsze był on doceniany w należytym stopniu. Fakt ten stał się inspiracją dla historyków i badaczy, którzy w naukowy sposób wyjaśnili przyczyny tego zjawiska oraz przeanalizowali działania podejmowane przez kobiety w celu zaistnienia w środowisku naukowym, bardzo sceptycznie odnoszącym się do uczestnictwa kobiet w działalności naukowej.
W okresie od ok. XVII do końca XIX wieku udział kobiet w nauce został poważnie ograniczony, co głównie realizowano przez pozbawienie ich możliwości formalnego kształcenia się. Jedynie arystokratyczne pochodzenie, powiązania rodzinne lub przynależność do społeczności izolowanych dawały możliwość zdobycia wiedzy i wykształcenia. Obecność w świecie sztuki, m.in. pisarstwo oraz tłumaczenie z języków obcych, pozwalały kobietom zaistnieć w nieznacznym stopniu w świecie nauki. Dopiero XX wiek przyniósł zmiany w możliwościach kształcenia się i zdobywania wiedzy
dla kobiet, to głównie Stany Zjednoczone i Europa przodowały w zwiększeniu ich udziału we wszystkich dziedzinach nauki. Jednak pomimo wielu znaczących osiągnięć w dziedzinie nauki i wiedzy, kobiety w dalszym ciągu pozostają na tzw. „drugim miejscu”, będąc w mniejszości w dziedzinach ścisłych m.in. matematyce, fizyce oraz informatyce, o czym świadczy chociażby historia
przyznawania najważniejszej nagrody za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości– nagrody Nobla. Spośród ponad 700 nagród przyznanych ogółem do 2009 roku, tylko 38 z nich przyznano kobietom, w tym 7 za zasługi dla nauki.
Pierwszą i jednocześnie jedyną kobietą, która zalicza się do wąskiego grona podwójnych laureatów tej nagrody jest Maria Curie Skłodowska. Przed kobietami wciąż daleka droga, by pokonać stereotypy tkwiące w mentalności ludzkiej od wieków, ale warto się kształcić i podnosić własne kwalifikacje, warto torować drogę kolejnym pokoleniom młodych, ambitnych kobiet, bo sukces zależy od nas samych i tylko my mamy wpływ na to, jak będziemy postrzegane w świecie nauki.


Lista kobiet, które zostały laureatkami nagrody Nobla:


1903 r. – Maria Skłodowska-Curie, chemiczka i fizyczna, 
               1867-1934 (fizyka)
1905 r. – Berta von Sutener, austriacka pacyfistka i pisarka, 1843-1914 (pokojowa)
1909 r. - Szelma Lagerlӧf, szwedzka pisarka, 1858-1940 (literatura)
1911 r. - Maria Skłodowska-Curie (chemia)
1926 r. – Grazia Deledda, włoska pisarka, 1871-1936 (literatura)
1928 r. – Sigrid Undest, norweska pisarka, 1882-1949 (literatura)
1931 r. - Jane Addams, amerykańska reformatorka społeczna, 
              1860-1935 (pokojowa)
1938 r. – Perl S. Buck, amerykańska pisarka, 1892-1973 (literatura)
1945 r. – Gabriela Mistral, chilijska poetka, 1889-1957, (literatura)
1946 r. – Emily Greena Balch, amerykańska działaczka społeczna,
               1867-1961 (pokojowa)
1947 r. - Gerty Teresa Cori, niemiecko amerykańska lekarka,
              1867-1957 (medycyna)
1963 r. - Maria Goeppert Mayer, amerykańska fizyczna,
              1906-1972 (fizyka)
1964 r. – Dorohty Crowfoot Hodkin, brytyjska chemiczka,
               1910-1994 (chemia)
1966 r. – Nelly Sachs, niemiecko-szwedzka poetka,
              1891-1970 (literatura)
1976 r. – Mayread Corrigan, 1943, Betty Williams, 1944,
               północnoirlandzkie bojowniczki (pokojowa)
1977 r. – Rosalyn Yalow, amerykańska eizyczka i lekarka,
              1921 (medycyna)
1979 r. – Matka Teresa, założycielka hinduskiego zakonu,
               1910-1997 Albania (pokojowa)
1982 r. – Alva Myrdal, szwedzka reformatorka społeczna,
               1902-1986 (pokojowa)
1983 r. – Barbara McClintock, amerykański botanik,
               1902-1992 (medycyna)
1986 r. – Rita Levi-Montalcini, włosko-amerykański biolog,
               1909 (medycyna)
1988 r. – Gertrude Elion, amerykańska biochemiczna,
               1918-1999 (medycyna)
1991 r. – Aung San Suu Kyi, birmański polityk, 
               1945 (pokojowa)
               Nadine Gordimer, południowoafrykańska pisarka,
               1923 (literatura)
1992 r. – Rigoberta Menchu, rzeczniczka praw Indian, 
              1959 Gwatemala (pokojowa)
1993 r. - Toni Morrison, amerykańska powieściopisarka i eseistka,
               1931 (literatura)
1995 r. - Christiane Nüsslein-Volhard, niemiecka biolog,
               1942 (medycyna)
1996 r. - Wisława Szymborska, polska poetka, eseistka
                i krytyk literacki, 1923 (literatura)
1997 r. - Jody Williams amerykańska działaczka społeczna,
               1950 (pokojowa)
2003 r. - Szirin Ebadi, prawniczka irańska, 1947 (pokojowa)
2004 r. - Linda B. Buck, amerykańska lekarka, 1947 (medycyna)
            - Elfriede Jelinek, pisarka austriacka, 1946 (literatura)
            - Wangari Maathai, działaczka ekologiczna, 1940 (pokojowa)
2007 r. - Doris Leasing, pisarka brytyjska, 1919 Persja (literatura)
2008 r. - Françoise Barré-Sinoussi, francuska lekarka, wirusolog,
               1947 (medycyna)
2009 r. - Elizabeth Blackburn, 1948, Carol W. Greider, 1961,
               amerykańscy biolodzy molekularni (medycyna)
            - Ada E. Yonath, izraelska biochemiczna i krystalograf,
               1939 (chemia)
            - Herta Müller, niemiecka pisarka, 1953 Rumunia (literatura)

 

Żródło:
„Kronika Kobiet”, Wydawnictwo „Kronika” – Marian B. Michalin, 1993.
www.wikipedia.pl

 

 

Nowe origami

Rozwój nauki i cywilizacji stawia nowe wyzwania materiałom stosowanym w przemyśle. Wynika stąd potrzeba nieustannych poszukiwań nowych rozwiązań, bądź ulepszania już istniejących, tak by można spełniać stale wzrastające wymagania. W efekcie tych poszukiwań, naukowcy korzystając z dotychczasowych osiągnięć nauki i techniki, w oparciu o wschodnią sztukę tworzenia kompozycji z papieru nazywaną Origami, opracowali metodę, a następnie wykonali nanocząstki o określonym kształcie, wielkości oraz wartości kątów pomiędzy poszczególnymi elementami.
Origami, czyli misternie złożone, bez nacinania i klejenia, w różnorodne kształty (ptaszki, smoki, lub kwiatki) kolorowe kartki papieru, pochodzi z Chin, a jego narodziny datuje się wraz z wynalezieniem papieru. "Papierowe figurki" w mniejszym lub większym stopniu starają się naśladować obiekty istniejące w rzeczywistości. Jedynym ograniczeniem jest fantazja artysty i wytrzymałość papieru. Dlatego można podziwiać cały wachlarz wzorów, od czysto symbolicznych kształtów, które powstają w wyniku kilku zgięć, po wielce skomplikowane przestrzenne modele.
Współczesna nauka bazując na zasadach tworzenia Origami, pozwala tworzyć struktury przestrzenne wykorzystując do tego odpowiednio przygotowane nici kwasu deoksyrybonukleinowego, z którego zbudowane jest DNA. Origami DNA, bo tak nazwano technikę tworzenia nanocząsteczki, zostało odkryte przez Raula Rothemunda, który zauważył, że możliwe jest swobodne kształtowanie struktury genomu faga M13 poprzez dodawanie do niego krótkich oligonukleotydów, działających na podobieństwo wsporników dla dłuższych sekwencji. Na tej drodze możliwe jest otrzymywanie kwadratów złożonych z DNA o określonej długości boków. Natomiast w wyniku eksperymentów wykonanych przez badaczy z Brigham Young University (BYU) z cząsteczek DNA stworzono kompleksy przypominające swoim kształtem... litery alfabetu.
Cząsteczki DNA origami powstają w wyniku działania zasady komplementarności. Dwie jednoniciowe cząsteczki DNA (lub dwa odcinki tej samej nici) łączą się ze sobą niczym połowy zamka błyskawicznego tworząc nić podwójną, ale tylko wtedy, gdy ich fragmenty zawierają wzajemnie dopasowaną (komplementarną) sekwencję zasad azotowych. Synteza cząsteczek o odpowiedniej sekwencji zasad umożliwia, więc stworzenie kompleksu o ściśle zaplanowanych miejscach łączenia się nici.
Jednak sama zasada komplementarności nie wystarcza do stworzenia prostych, aczkolwiek istotnych kształtów np. kąta prostego. Rozwiązaniem tego problemu jest zsyntezowanie cząsteczki, gdzie połączeniu w pary ulegają długie sekwencje zasad. Powstanie takich struktur oznacza usztywnienie całej nici, dzięki czemu powstają "linie proste". W niektórych miejscach zasady azotowe nie ulegają połączeniu w pary, dzięki czemu powstają bardziej elastyczne naturalne „zawiasy”, w których dochodzi do wygięcia nici. Odpowiednie rozmieszczenie miejsc „zawiasowych” pozwala na rozłożenie wewnętrznego naprężenia w środku cząsteczki, które powoduje wygięcie tych regionów pod kątem 90º.
Efekt pracy naukowców z Brigham to cząsteczki przypominające swoim kształtem inicjały nazwy ich uczelni, BYU.
Origami DNA jest kolejnym potwierdzeniem, że zarówno nauka, jak i technika najwięcej inspiracji czerpią z życia codziennego. Ta pozornie niewinna zabawa ukazuje ogromny potencjał i perspektywy rozwoju, potwierdzając możliwość tworzenia nanocząstek o ściśle zaplanowanym kształcie i wielkości oraz wartości kątów pomiędzy poszczególnymi elementami. Praktycznym celem do stosowania tej metody jest wykorzystanie materiałów o większej wytrzymałości w produkcji elementów nowoczesnych maszyn lub materiałów polimerowych. Potencjalne zastosowania dla takich konstrukcji są niezliczone i obejmują m.in. tworzenie mikroskopijnych przewodów elektrycznych, czy gotowych części do nanomaszyn.


Źródło:
www.origami.art.pl
www.racjonalista.pl
KopalniaWiedzy.pl
http://www.biogeo.uw.edu.pl/nukleotyd/archwium/155-origami-dna
http://www.nanowerk.com/news/newsid=12648.php